Wat vandaag in Moskou gebeurt, werkt morgen door in markten, sancties en handelsstromen. In Barometer Russia duidt prof. dr. Hans van Koningsbrugge de verschuivende machtsverhoudingen – en wat die betekenen voor het internationale speelveld.

Thema van deze editie:

De kwetsbare diepte van Rusland: asymmetrische escalatie en economische druk achter het front

De afgelopen weken laten een steeds scherper contrast zien tussen Russische binnenlandse presentatie van macht en de feitelijke kwetsbaarheid van kritieke infrastructuur. In Sint-Petersburg, waar het jaarlijkse St. Petersburg International Economic Forum (SPIEF) plaatsvond met duizenden deelnemers uit tientallen landen, probeerde Rusland zijn positie als economisch en diplomatiek knooppunt te etaleren. Tegelijkertijd werd die symboliek direct ondermijnd door Oekraïense droneaanvallen op olie-installaties in en rond de stad, met zichtbare brand en rookontwikkeling als gevolg.

Wat hier zichtbaar wordt, is een verschuiving in de aard van de oorlog. Oekraïne richt zich niet alleen op militaire doelen aan het front, maar steeds nadrukkelijker op de economische ruggengraat van Rusland: olie-infrastructuur, raffinagecapaciteit en defensie-industrie. Daarmee wordt de Russische inkomstenbasis direct geraakt, terwijl de kosten van verdediging stijgen.

Binnen Rusland zelf stapelen de signalen van druk zich op. De centrale bank houdt de rente op een uitzonderlijk hoog niveau (rond de 21–22 procent), wat de niet-gesubsidieerde delen van de economie onder zware spanning zet. Investeringen vallen terug en liquiditeitsproblemen nemen toe. Opvallend is bovendien de afwezigheid van centrale bank-chef Elvira Nabiullina op het economische forum, wat in Rusland zelf wordt gezien als een signaal van interne spanning tussen economisch beleid en geopolitieke realiteit.

Tegelijkertijd blijft het officiële discours in Moskou ideologisch en maximalistisch. Figuren als Aleksandr Doegin schetsen een langdurige geopolitieke herordening waarin Rusland uiteindelijk een dominante Euraziatische positie zou innemen. In de publieke sfeer, onder meer via staatsmedia-commentatoren zoals Vladimir Solovjov, worden zelfs directe dreigingen richting Europese infrastructuur geuit. Dit soort retoriek weerspiegelt echter eerder onzekerheid dan strategische zekerheid: de discrepantie tussen retoriek en feitelijke slagkracht groeit.

Volgens de analyse van prof. dr. Hans van Koningsbrugge ligt hier de kern van de huidige fase: Rusland beschikt nog steeds over escalatiemiddelen, maar de operationele ruimte wordt smaller. Oekraïense aanvallen verschuiven het conflict dieper het Russische achterland in, waardoor zelfs strategische locaties in steden als Sint-Petersburg niet langer veilig zijn. Tegelijkertijd wordt de geografische omvang van Rusland steeds meer een operationele last: verspreide industrie en logistiek zijn moeilijker te beschermen tegen relatief goedkope, mobiele dreigingen zoals drones.

Aan het front blijft de situatie gemengd, maar Oekraïne weet lokaal terrein terug te winnen en strategische posities te heroveren die druk zetten op Russische aanvoerlijnen richting bezet gebied. In combinatie met toenemende financiële prikkels voor rekrutering in Rusland – waaronder het overnemen van persoonlijke schulden – wijst dit op toenemende structurele spanning in de Russische mobilisatiecapaciteit.

Het meest waarschijnlijke scenario is geen plotselinge omslag, maar een geleidelijke verschuiving waarin economische druk, infrastructuurverliezen en gefragmenteerde defensiecapaciteit elkaar versterken.

Strategische implicaties voor ondernemers

• Toenemende risico’s voor energie- en grondstoffenmarkten door structurele verstoring van Russische raffinage- en exportcapaciteit 
• Verdere fragmentatie van betaal- en handelsroutes, met toenemende compliance-last rond sancties en dual-use goederen
• Verschuivende logistieke risico’s in Eurazië, waarbij transportcorridors minder voorspelbaar en vaker onder indirecte druk staan
• Groeiende volatiliteit in defensie-, energie- en industriële toeleveringsketens door asymmetrische escalatie

Vooruitblik: waar moet u op letten?

• Intensivering van Oekraïense aanvallen op Russische energie- en defensie-infrastructuur
• Mogelijke verdere verharding van Russische retoriek richting Europese logistieke knooppunten
• Veranderingen in Russische begrotingsdruk en mogelijke aanvullende economische noodmaatregelen
• Verdere signalen van arbeids- en rekruteringsproblemen binnen de Russische krijgsmacht

_____________________________________________

Geopolitiek is geen achtergrondruis.
Voor internationaal opererende ondernemers is het een strategische variabele.

Barometer Russia verschijnt tweewekelijks exclusief via Exportclub Noord.